Caqabadaha Fashilin Kara Shirka Jabuuti

Wadanka Jabuuti waxa shalay(09-06-2008) lagu kala saxeexday heshiis dhexmaray Dawlada ku meel gaadhka ee Soomaliya iyo garab ka socday isbahaysiga dibu xoraynta Soomaliya. Heshiiskaas oo ka kooban 11 nuqdo waxa uu nuxurkiisu ahaa in dhamaanba dhulka Soomaalida xabad joojin laga sameeyo, in ciidamada Itoobiya ay mudo 120 maalmood aha Soomaaliya kaga baxaan iyo in Soomaaliya la keeno ciidamo ka socda qaramada midoobay kuwaas oo badala ciidamada Itoobiyaanka. Soomaalida in badan ayaa heshiiskan u riyaaqday, raja badana ka muuujiyay. In badan oo kalena waxa ay shaki wayn ka muujiyeen in uu heshiiskani xaqiijin doono ujeedooyinkiisa.

Aragtidayda rajo wayn ayuu heshiiskani xambaarsan yahay, sidoo kalena nuqdooyinka heshiiskan qaarkood waxa ay sabab u noqon karaan burbur degdeg ah oo ku yimaada heshiiskan. Caqabda badan ayaa runtii horyaala in uu heshiiskani hir galo. Maqaalkan waxa aan ku eegi doonaa caqabadaha ugu waawayn ee fashilin kara heshiiskan- kuwaas oo hadii xal loo helo ka dhigi doona heshiiskan mid gala taariikhda.

Caqabada kowaad : Qaybsanka reer Asmara

Sida lawada ogyahyaba Isbahysiga Asmara shirkan iyo natiijadiisaba waa ay ku kala jabeen. Qayb ka mida isbahaysigani waxayba aaminsanyihiin in heshiiskani uu yahay khiyaamo halgankooda lagu dhaawacayo. Waxa ay ku doodayaan garabkani in qolada Isbahaysiga ee heshiiskan saxeexday aanay matalin Isbahaysigooda iyo in ay yihiin shakhsiyaad khilaafay nidaamkii iyo dustuurkii Isbahysiga. Ilaa waqtigan aan qorayo maqaalkan ma cada mawqifka ay qaadan doonaan kooxda isbahaysiga ka tirsan ee gudaha ka dagaalamaysa iyo garbka ay la safan doonaan. Hadii hadaba ay dhacdo in qolooyinka dagaalka ku jira ee gudaha joogaa ay diidaan heshiiskan amaba ay iyaguna ay ku qaybsamaan natiijada shirkan -hadii ay sidaasi dhacdo- waa ay adkaanaysaa in go’aamada shirkani ay hirgalaan.

Caqabada labaad : Bixitaanka Itoobiyaanka

Ciidamada Itoobiyaanka ee jooga gudaha Soomaaliya waa asaaska kowaad ee khilaafka u dhaxeeya dawlada ku meel gaadhka ah iyo reer Asmara. Nuqdooyinka 11’ka ah ee lagu heshiiyayna nuqdada ka hadlaysa bixitaanka Xabashidu waa nuqdada ugu madmadowga badan. Waxa aad moodaa in qoritaankeeda tanaasul badan laga sameeyay. Inkasta oo dhinaca Isbahaysiga ee saxeexay shirkani ay ku doodayaan in nuqdadani ay 120 maamlmood ka dib ay khasab ka dhigayso in ay Xabashidu ay Soomaaliya ka baxdo, hadana hadii si qoto dheer loo akhriyo nuqdadan waxa muuqata in 120 cisho ay ku xidhan yihiin shuroodo kale oo ah in ciidamo UN’ta ka socda oo ku filan aminga Soomaaliya la keeno Soomaaliya. Hadii 120’ka cisho ka dib ciidankaas la waayo maxaa dhacaya? Kama jawaabayo shirkani nuqdadaas. Hadii caalamku ay xaqiijin waayaan arinkan, Itooobiyaankuna ay 120’ka cisho ka dib sii joogaan Soomaaliya- hadii ay sidaasi dhacdo- waxa lagu noqon meeshii la joogay shirka Jabuuti ka hor.

Caqabada Sadexaad : Itoobiyaanka Ciidanka Badali

Nuqdada ah in ciidamo badala ciidamada Itoobiya la helo ma aha mid cusub. In mudo ahaba TFG’da iyo Xabashidu waxa ay ku doodayeen in ciidanka Itoobiyaanku uu Soomaaliya ka bixi doono hadii/markii la helo ciidamo badala oo sugi kara nabadgalyada Soomaaliya. Ilaa iminka taas laguma guulaysan, ma muuqato rajo laga qabo in ciidamadaas la keenayo, sidoo kalena ma muuqato in ay aduunku diyaar u yihiin in ay waqtigan Soomaaliya keenaan ciidan. Dadka qaar ayaa ku doodaya in markan uu caalamku diyaar u yahay in uu wax ka qabto mushkilada Soomaaliya iyagoo tusaale ka dhiganaya in ay shirkan saxeexeen goobjoogayaal ka tirsan wadamada caalamka waqtigan ugu tunka wayn. Ma filayo in saxeexa Maraykanku ay goobjoognimada ku saxeexeen uu la micno yahay in ay ciidankooda keeni amaba ay wadamada kale cidhiidhi ku saari doonaan in ay ciidamo keenaan. Saxeexa dawladihii saxeexay shirkani waxa uu ahaa baratakool diblamaasiyadeed, intaas ma dhaafsiisnayan. Sidaa darteed waa in ay caalmku si dhakhsa ah u cadayaan cida ay yihiin ciidamada badalaya Xabashidu iyo waqtiga la keenayo ciidamadaasba. Hadii kale saxiixoodu micno ma yeelanayo, go’aamada ay saxeexeena waxba ma soo kordhinayaan.

Gabagabo

Caqabadahaas sadexda ah ayaa ugu waawayn caqabadaha fashilin kara heshiiskan. Gabagabadii, heshiiskani waa heshiis natiijo dhalin kara waa hadii ay xabashidu diyaar u tahay in ay Soomaaliya ka baxdo, Soomaalidu diyaar u yihiin in ay heshiis dhab ah gaadhaan, caalamkuna ay diyaar u yihiin in Soomaalida ay ku caawiyaan heshiisiin dhexdooda ah iyo saarida ciidamada Itoobiyaanka ah. Hadii kale heshiiskani kama duwanaan doono kuwii hore qalinka loogu duugay ee ay taariikhdu ilowday.

Mahadsanidin

said.ali.ahmed@gmail.com